< Terug naar overzicht

Demotie: werkt het echt?

Auteurs:Tanya Verheyen, Pelckmans Pro
Uitgever:, 200 blz.
Prijs:€30
Als er in dit land één apostel van demotie – een professionele stap terugzetten – rondloopt, is het wel dr. Tanja Verheyen. Ze wijdde er haar doctoraat aan, trekt ermee de boer op en publiceerde nu ook een boek. Wat valt er te leren?

Demotie bestaat uit vijf elementen die al dan niet samen aanwezig kunnen zijn: functieverlaging, loonverlaging, autoriteitsverlaging, lichtere jobinhoud en statusverlies. Het is dus het tegenovergestelde van promotie. De auteur is al meer dan tien jaar bezig met onderzoek naar en promotie van demotie. Verheyen is er rotsvast van overtuigd dat een stap terugzetten ‘werkt’ en noemt zichzelf ‘geweldig enthousiast’ over het concept. Laten we dit eens nader bekijken.

Gemakkelijker gezegd…

Volgens de auteur zal een reeks technologische, economische, organisatorische en demografische ontwikkelingen – met hun problemen en uitdagingen – ertoe leiden dat het aantal demoties toeneemt en hun relevantie verhoogt. Er valt niet aan te ontsnappen.

Het is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. Als een werkgever het initiatief wil nemen, moet hij de werknemer(s) en eventueel hun syndicale vertegenwoordigers kunnen overtuigen. Zeker in België is de grootste hindernis de arbeidswetgeving die de eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst (inclusief loon- en andere werkvoorwaarden) verbiedt.

Velen van u zullen er niet aan beginnen en toch maar kiezen voor ontslag, met al dan niet genereuze begeleiding. Dat is misschien duur, maar men weet waar men voor staat en meestal ook hoe het afloopt als alles correct gebeurt. Bovendien kunnen demoties ook mislukken om de meest uiteenlopende redenen, zodat in tweede instantie toch weer een ontslag aan de orde komt.

Wat als een werknemer zelf een demotie vraagt? Bijvoorbeeld om gezondheidsredenen, om werk en privé anders te combineren, om bij te leren of nog iets anders? Ook hier is het niet altijd evident voor de werkgever om de vraag te honoreren. Hoe gemakkelijk en tegen welke kost is de werknemer vervangbaar in zijn/haar huidige functie? Is er wel een ‘lagere’ baan beschikbaar?

Psychologische weerstand

Demotie is zeker een optie in sommige omstandigheden, maar in vergelijking met de auteur staan wij sceptischer tegenover de mogelijkheden binnen een bewust HR-beleid in die richting. Zeker wanneer de organisatie zelf het initiatief zou willen nemen. Psychologische weerstand is het voornaamste probleem. Welk percentage van de betrokken werknemers zal positief reageren als u – ongetwijfeld met de beste motivatie en onderbouwing van de suggestie – komt voorstellen om minder te verdienen (want zonder loonverlaging is er geen demotie mogelijk)? Hoe zal de meerderheid reageren op een verlies van status, binnen de organisatie en zeker ook erbuiten (de familie, de buren, de vrienden, de vijanden…)?

Natuurlijk erkent en herkent de auteur deze en andere hinderpalen en gaat ze erop in. Haar doel is echter niets minder dan de idee van demotie als instrument meer ingang te laten vinden en de praktijk ervan te stimuleren. Om de obstakels weg te nemen, mikt ze vooral op cultuurverandering en communicatie en draagt ze extra motieven aan, zoals employer branding (zorgzaamheid) en alternatieve carrièremogelijkheden (bijvoorbeeld voor oudere werknemers).

Voorts wordt in het boek veel ruimte besteed aan een ‘demotiehandleiding’, die ingaat op de concrete aanpak op het niveau van de organisatie, de leidinggevende en het individu. De auteur staat ten slotte even stil bij situaties waar het fout afloopt en hoe die aan te pakken.

Zijn wij na het lezen van dit boek overtuigd van de boodschap in de titel, ‘Demotie werkt’?
Enerzijds wel, anderzijds niet.

Het staat vast dat demotie een bevredigende oplossing kan zijn voor organisaties en individuen in een welbepaalde context. Tenminste, indien alle puzzelstukjes goed gelegd zijn en er tijd genomen wordt voor individueel en/of collectief overleg. Daarin volgen we Verheyen.
We geloven echter niet dat het verschijnsel demotie fors zal of kan toenemen. We haalden de voornaamste hinderpalen al kort aan, ze wegen zwaar. Verplichte demotie is geen optie, dat leidt tot opstand. Het moeilijkste is wellicht nog niet de persoonlijke psychische weerstand van werknemers, maar wel het maatschappelijke culturele kader. In de ogen van de massa is degene die plots minder verdient, een kleinere of helemaal geen bedrijfswagen meer heeft, een bescheidener titel draagt en/of minder ‘volk’ onder zich heeft een hele of in het beste geval een halve loser.

Laat deze bedenkingen u echter niet weerhouden dit boek te lezen, het kan u toch wel inspireren. (JG)

 

Lees meer over


< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen